สังขาร

   สังขารา ปะระมา ทุกขา    แปลว่า สังขารทั้งหลาย เป็นทุกข์อย่างยิ่ง

    " สังขาร " หมายถึง สภาวะที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งให้เกิดขึ้น ให้มีขึ้น ปัจจัยผู้ปรุงแต่งได้แก่ อวิชชา

ขยายความ

       สังขารมีอยู่ ๒ ประเภทคือ
   ๑. สังขารที่มีชีวิตจิตใจครอง เช่น สัตว์นรก เปรต อสุรกาย สัตว์เดียรฉาน มนุษย์ เทวดาและพรหม
   ๒. สังขารที่ไม่มีจิตใจครอง เช่น ดิน น้ำ หิน ทราย ไม้ ภูเขา เป็นต้น

    สังขารทั้ง ๒ ประเภทนี้ ล้วนแต่มีความทุกข์ทั้งสิ้นว่าเป็นทุกข์ เพราะเหตุว่า
   ๑. คงอยู่ตามสภาพเดิมไม่ได้จะต้องมีการแปรสภาพไป ไม่ช้าก็เร็ว
   ๒. ไม่มีความเที่ยงแท้แน่นอน จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ ไม่มีจุดยืนแน่นอน เปลี่ยนจากสิ่งนี้ไปสู่สิ่งนั้น จากสิ่งนั้นไปสู่สิ่งโน้น ๆ เป็นต้น
   ๓. ไม่มีตัวตนที่แน่นอน ไม่อยู่ในอำนาจ จะบังคับบัญหาไม่ได้ เราห้ามไม่ให้เกิดก็ไม่ได้ ห้ามไม่ให้แก่ก็ไม่ได้ ห้ามไม่ให้ตายก็ไม่ได้ เราอยากให้เป็นอย่างนี้มันก็เป็นอย่างนั้น เมื่อเป็นเช่นนี้จึงชื่อว่าเป็นทุกข์อย่างยิ่ง

คำกลอน

        อันสังขาร    เป็นฐาน     ของทุกข์แท้
       เริ่มแก่     เจ็บตาย วายสังขาร
        เป็นต้นทุกข์     ร้อยแปด     พันประการ
       ตัวสังขาร     จึงทุกข์ยิ่ง     กว่าสิ่งใด
   จากพระไตรปิฎกเล่ม ๒๕ หน้า ๔๒

            ย้อนกลับ         ปิดหน้านี้         ถัดไป