ปัญหาที่ ๖
ถามเกี่ยวกับ
นางอมราเทวีของมโหสถ

                พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า

    “ข้าแต่พระนาคเสน สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ถ้าสตรีทั้งปวงได้ขณะ คือ โอกาส ๑     ได้ที่ลับ ๑     ถูกเกี้ยว ๑ พร้อมด้วยองค์ ๓     นี้แล้ว ต้องทำความชั่วถึงไม่พบเห็นบุรุษอื่นที่ดีกว่าคนง่อยเปลี่ย ก็ต้องทำความชั่วกับคนง่อยเปลี้ย” ดังนี้

   แต่มีกล่าวไว้อีกว่า “นางอมราภรรยาของมโหสถ ถูกมโหสถทิ้งไว้ที่กระท่อมยายแก่คนหนึ่ง ให้อยู่ในที่สงัดโดยลำพังแล้ว ให้บุรุษไปเล่าโลมด้วยทรัพย์ตั้งพัน ก็ไม่ยอมทำความชั่ว”

   ถ้าข้อที่ตรัสไว้นั้นเป็นของจริง ข้อที่กล่าวถึงนางอมรานั้นก็ไม่จริง ถ้าข้อที่กล่าวถึงนางอมรานั้นจริง ข้อที่ตรัสไว้นั้นก็ไม่จริงปัญหานี้ก็เป็นอุภโตโกฏิ โปรดแก้ไขให้สิ้นสงสัยด้วยเถิด”

   พระพนาคเสนตอบว่า

   “ขอถวายพระพร ข้อที่ตรัสไว้ทั้งสองอย่างนั้นจริงทั้งนั้น แต่นางอมรานั้นไม่ได้ขณะโอกาส ไม่ได้ที่ลับ ไม่ถูกเกี้ยว

   ข้อที่ว่า นางอมราไม่ได้โอกาสนั้น คือ นางอมรากลัวถูกติเตียนในโลกนี้ ๑     กลัวไฟ นรกในโลกหน้า ๑     ยังไม่สละมโหสถซึ่งเป็นที่รักของตน ๑     ยังเคารพมโหสถอยู่มาก ๑     ยังเคารพธรรมอยู่มาก ๑     ยังมีนิสัยติเตียนความเลวอยู่ ๑ ไม่อยากจะทำลายความดีของตน ๑     รวมเป็นเหตุหลายอย่างด้วยกัน ดังนี้ จึงเรียกว่าไม่ได้โอกาส

   ข้อที่ว่า ไม่ได้ทีลับนั้น คือนางอมราเห็นว่าถึงมนุษย์ไม่เห็น อมนุษย์ก็ต้องเห็น ถ้าอมนุษย์ไม่เห็น ผู้รู้จิตใจของผู้อื่นก็ต้องเห็น ถ้าผู้รู้จิตใจของผู้อื่นไม่เห็น ตัวเองก็ต้องเห็น นึกอยู่อย่างนี้ จึงไม่ทำความชั่วในคราวนั้น

   ข้อที่ว่า ไม่ถูกเกี้ยวนั้น คือถูกเกี้ยวก็จริงแต่ว่าเหมือนกับไม่ถูกเกี้ยว เพราะนางอมรานึกเกรงความดีของมโหสถอยู่มาก นางรู้ว่ามโหสถเป็นเจ้าปัญญา ประกอบด้วยองค์คุณถึง ๒๘     ประการ คือ

   เป็นผู้แกล้วกล้า ๑     เป็นผู้มีความละอายต่อความชั่ว ๑     เป็นผู้กลัวความชั่ว ๑     มีพรรคพวก ๑     มีมิตรสหาย ๑     อดทน ๑     มีศีล ๑     พูดจริง ๑     มีความบริสุทธิ์ ๑     ไม่ขี้โกรธ ๑     ไม่ถือตัว ๑     ไม่ริษยา ๑     มีความเพียร ๑     รู้จักหาทรัพย์ ๑     รู้จักยึดเหนี่ยวน้ำใจผู้อื่น ๑

   ชอบแบ่งปัน ๑     มีวาจาไพเราะ ๑     รู้จักเคารพยำเกรง ๑     เป็นคนอ่อนโยน ๑     ไม่โอ้อวด ๑     ไม่มีมารยา ๑     มีความคิดดีมาก ๑     มีวิชาดีมาก ๑     มีชื่อเสียง ๑     เกื้อกูลผู้อาศัย ๑     เป็นที่พอใจของคนทั้งปวง ๑     มีทรัพย์ ๑     มียศ ๑

   นางอมราเห็นว่าผู้ที่มาเกี้ยวนั้นสู้มโหสถไม่ได้ จึงไม่ยอมทำความชั่ว ดังนี้ ขอถวายพระพร”

   “สาธุ....พระนาคเสน คำแก้ของพระผู้เป็นเจ้านี้ ถูกต้องดีแล้ว”